Thận trọng với lái buôn thu mua tôm giá cao Trước tình hình này, ông Phạm Anh Tuấn - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản - cho rằng, việc các thương buôn nước ngoài thu mua tôm nguyên liệu của Việt Nam với số lượng lớn và tăng đột biến là dấu hiệu đáng mừng vì tôm tăng giá, người nuôi tôm có lợi nhuận cao
Chính việc cạnh tranh thu mua vơ vét này đã khiến các doanh nghiệp chế biến tôm xuất khẩu trong nước chẳng thể hoàn tất đơn hàng đã ký do lượng vật liệu thu mua giảm tới 1/5 - từ mức 100 tấn/tháng như trước đây, nay chỉ còn 20 tấn/tháng.
Theo VASEP, tôm là sản phẩm chiến lược của xuất khẩu thủy sản Việt Nam, với giá trị xuất khẩu tôm mỗi năm đạt khoảng 2,3 - 2,5 tỉ USD, chiếm 37-40% tổng giá trị XK thủy sản và đóng góp hơn 2% tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Trong 7 tháng đầu năm 2013, xuất khẩu tôm đạt gần 1,4 tỉ USD - tăng 14,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Bên cạnh đó, khuyến cáo người nuôi tôm cẩn trọng với các thương buôn thu mua tôm giá cao nhưng không yêu cầu kiểm soát chất lượng và kích cỡ tôm thu hoạch.
Việc thu vét tôm bán sang Trung Quốc nếu không kiểm soát tốt có thể dẫn đến nhiều hệ lụy (ảnh chụp tại xã Phú Thạnh, huyện Tân Phú Đông, Tiền Giang). Điều này cũng khiến các doanh nghiệp mất dần thị trường lâu dài do không đảm bảo sản lượng; cơ cấu tôm vật liệu thô xuất khẩu tăng cao, cơ cấu sản phẩm giá trị gia tăng tôm Việt Nam sụt giảm nghiêm trọng… Chưa hết, tình trạng thu mua tôm bán qua Trung Quốc với giá cao dễ dẫn đến việc nông dân bị lừa đảo, giật tiền hay đầu tư ào ạt cho lợi.
Để đề phòng những nguy cơ xấu có thể xảy ra, Tổng cục Thủy sản cũng đã có văn bản yêu cầu sở nông nghiệp và phát triển nông thôn các tỉnh, đô thị tuyên truyền, phổ thông và khuyến khích người dân, doanh nghiệp thực hiện tiêu thụ nông sản hàng hóa phê duyệt hợp đồng; song song tăng cường soát, kiểm soát tình trạng đưa tạp chất vào tôm, gây ảnh hưởng đến chất lượng và uy tín của tôm nuôi Việt Nam trên thị trường thế giới.
Thu vét cả tôm nhỏ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tình trạng thương gia thu mua tôm sú và thẻ chân trắng cỡ lớn với giá cao rồi ướp đá hay cấp đông chở thẳng về Trung Quốc đã xuất hiện từ mấy năm trước, gây ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn tôm vật liệu trong nước khiến doanh nghiệp thiếu nguyên liệu sản xuất, nhất là các đơn hàng giá trị gia tăng.
Tuy nhiên, tình hình thu mua tôm đang có dấu hiệu phức tạp, có thể ảnh hưởng đến uy tín, thương hiệu tôm nuôi và hoạt động sản xuất thủy sản Việt Nam. Người nuôi tôm nên tìm hiểu về tư cách pháp nhân của thương nhân thu mua phê duyệt các cơ quan chức năng, nếu phát hiện các lái buôn chưa được phép hoạt động kinh doanh tại Việt Nam cần báo ngay cho cơ quan quản lý để kịp thời xử lý theo quy định.
Trước mắt không theo quy hoạch, thậm chí còn làm tăng nguy cơ không kiểm soát được dư lượng kháng sinh và tạp chất, từ đó gây ảnh hưởng đến hình ảnh con tôm Việt Nam trên thị trường thế giới. Các thương buôn này thu vét đến tôm thẻ chân trắng cỡ nhỏ trên 100 con/kg, thậm chí cỡ 150 con/kg và cạnh tranh mua với giá cao hơn hẳn 15-20% so với giá thu mua của các doanh nghiệp trong nước, mà không quan tâm đến kiểm soát kháng sinh trong tôm vật liệu và thực hành bơm tạp chất có mục đích.
Trong gần 1 tháng nay, nhiều doanh nhân tổ chức thu vét tôm tươi từ khắp các tỉnh thuộc vùng ĐBSCL và miền Trung với khối lượng ước lượng sơ bộ lên tới 300 tấn/ngày, theo phương thức ướp đá rồi xuất chính ngạch sang Trung Quốc.
