Sự dị biệt về thế hệ với nhiều người là một trở lực
Mỗi người sẽ chọn cho mình cách riêng hợp với mình hơn cả đến nói chuyện với con, kể cả những câu chuyện "không lời”.
Với các con ở lứa tuổi còn rất nhỏ, ta có thể có nhiều cách để cho con nhận biết ái tình. Không nên có những hành động hay cách nói nào khiến cho con nhầm tưởng ái tình lứa đôi là một điều tệ lậu, xấu xa. Như cái cách ngày xưa Đôi khi các bác mẹ vẫn làm với trẻ con: thấy hình ảnh hai người hôn nhau trên màn hình là phải che mặt đi, tưởng rằng điều đó ngăn cản trẻ tìm hiểu nhưng vô hình trung lại làm chúng tò mò hơn.
Đứa trẻ lớn dần lên, cần tự khám phá bản thân mình, xác định cho mình một lối sống để có thể được hạnh phúc. Ở tuổi này, trẻ thường san sẻ với bạn thân những vấn đề của mình.
Cả tình ái đôi lứa, con cũng cần được biết và thấy đó là chuyện thiên nhiên, thông thường, phải có. Nhưng trái lại, nhiều người núm tỏ ra gần gũi với con đến mức… biến mình thành một bạn tuổi teen để có thể tiếp cận với con.
Có trăm ngàn cách trình bày ái tình xung quanh con. Thỉnh thoảng chỉ cần một tí khoa học, một tẹo khéo léo là bạn đã có một câu chuyện rất thú với đứa con của mình rồi. Vậy thưa TS, bác mẹ nên bắt đầu nói với con về tình ái từ khi nào? Và thường nhật nhất, chọn lọc cách nào để nói với con về ái tình, thậm chí cả những vấn đề khác của giáo dục giới tính? - Theo tôi, tình phải là đề tài được đề cập thật sớm trong gia đình, tạo nên cảm xúc hăng hái giữa ba má và con cái, là nền móng để có thể bàn luận bất kỳ vấn đề gì mà người ta coi là "mẫn cảm” như vấn đề giáo dục giới tính đối với tuổi mới lớn… Với mỗi lứa tuổi, bác mẹ có những cách nói khác nhau đủ để thỏa mãn háo hức muốn tìm hiểu thế giới của trẻ.
Có nhiều cuốn sách được viết như một câu chuyện giữa cha mẹ và con. Nhiều người thấy khó mở lời với con vì khoảng cách đời, cách nhìn vấn đề mỗi thế hệ một khác. Mắng át. Thế còn "nói chuyện” với con duyệt việc trang bị cho con những cuốn sách về chủ đề này, thưa TS? - Đúng vậy. Tuy vậy, chúng vẫn rất coi trọng ý kiến của ông bố, bà mẹ - là những người cho chúng cảm giác tin cẩn, có uy tín với chúng, thậm chí nhiều người còn là hình mẫu để chúng noi theo.
Nhưng thật đáng ngạc nhiên, có một thời gian rất dài, đó lại là đề tài cấm kỵ giữa cha mẹ và con cái. Những câu hỏi tưởng chừng rất khó giải đáp của đứa trẻ lên 3, 4 hoặc lớn hơn cũng không được ngại ngùng, bỏ qua, lờ đi hoặc tệ hơn là. Có những cuốn sách cho thông tin trắc nghiệm, qua đó, trẻ tự nhận ra bản thân mình.
Trên thực tại, nếu bác mẹ có ý thức chuyện trò với trẻ từ nhỏ, tạo được sự tin cậy lẫn nhau, thì khi con đến tuổi dậy thì, không khó khăn gì tìm được "kênh” gửi thông điệp đến trẻ. Sách là một kênh hết sức quan trọng có thể tương trợ ba má trong việc nói chuyện với con về các vấn đề tình bạn, tình, giới tính.
Nhiệm vụ của phụ huynh không phải là cản ngăn, làm chậm quá trình ấy chỉ vì cho rằng "con chưa đến tuổi” mà là quan sát và đồng hành đúng lúc cùng con. TS Nguyễn Thụy Anh PV: Thưa TS Nguyễn Thụy Anh, "Nói với con về ái tình” có thể nói là chủ đề khá mẫn cảm, không hẳn vì nó mới, mà có vẻ trong thời kì qua đã không được quan tâm đúng mức? giờ là lúc chúng ta cần nghiêm chỉnh đặt ra vấn đề này, không chỉ ở các đô thị mặc cả ở những vùng nông thôn? TS Nguyễn Thụy Anh: Với mỗi người chúng ta, tình yêu là khái niệm đẹp, lung linh, đầy xúc cảm, có thể có những câu chuyện theo ta đến hết thế cục.
Chả hạn, quan sát một con chim tha mồi về tổ, không ăn mồi đó mà dành cho con của mình – đó là ái tình. Theo chị, những cách gì có thể giúp cho ba má "vượt trở lực vật” này? - Đúng. Những khái niệm khoa học, những xúc cảm đi kèm, những tác phong hợp lý, những lề luật hành xử cần biết, những hiện tượng của mỗi giới về tâm sinh lý khiến trẻ khó hiểu, lo sợ, kể cả những bối rối khi xử lý các mối quan hệ từng lớp càng ngày càng phát triển của mình … - đó là những gì chúng cần được người lớn san sớt: từ những hiểu biết của mình, từ cả những sai trái, những non nớt, nông nổi của mình trong kí vãng.
Không ít bạn tâm tư muốn giống bố vì "bố rất ga-lăng”, hay muốn giống mẹ vì mẹ "rất nữ tính”, "rất xinh đẹp”… Nhiều người sai lầm khi đánh đồng việc giáo dục giới tính với việc cung cấp các tri thức về tình dục, sinh sản… và cho rằng đó là hành động "vẽ đường cho hươu chạy”.
Có thể liệt kê một vài bộ sách như sau: "Khi ta lớn” (NXB Trẻ), "Bố ơi tại sao” (NXB Mỹ Thuật và Alpha Books) hay các cuốn "cả thảy những đều con gái cần biết”, "tất những điều con trai cần biết” của tác giả Trude Ausfelder (NXB Trẻ)… Cảm ơn chị về cuộc nói chuyện! Hoàng Thu Phố (thực hiện).
Thưa TS, thực tại, rất nhiều bậc cha mẹ muốn nói với con về tình, về chuyện giới tính nhưng nhiều người cảm thấy khó khăn, ngại ngùng. Phải chăng, khi ta đã làm bác mẹ, thì lại nhìn thấy trong khái niệm "tình yêu” ấy rất nhiều bất trắc, thậm chí nhiều hơn cả xúc cảm đẹp đẽ ta từng có được, đối với đứa con non nớt của mình? Tôi không thấy cần "nâng lên thành vấn đề trang nghiêm” mà chỉ cần phải điều chỉnh chút đỉnh trong chính suy nghĩ của các bậc phụ huynh, trấn an họ để họ có thể đồng hành cùng con ngay cả trong quá trình nhận thức về tình yêu.
Nhưng tình thường đến một cách rất… thiên nhiên? - Đương nhiên, những tình cảm yêu thương giữa người và người, tình lứa đôi… sẽ đến với đứa trẻ theo một cách thiên nhiên nhất. Một bà láng giềng mất ngủ, quên ăn vì người chồng ốm bệnh của mình – khi không nghĩ gì đến mình mà chỉ lo âu cho người khác – cũng là diễn tả của ái tình.
Chả hạn: Con từ đâu sinh ra? Làm sao bố lại quen mẹ? vì sao con gái ở lớp khi đi ngủ lại phải nằm riêng, con trai nằm riêng? Vì sao con gái đi vệ sinh thì ngồi, con trai lại đứng?.
Ở thời đại công nghệ thông báo này, trẻ được "biết” nhiều hơn ba má tưởng và chúng có thể "chạy” mà không cần ai vẽ đường. Cảm nhận về giới của một đứa trẻ bắt đầu càng sớm càng tốt, sẽ giảm bớt sự lệch lạc có thể có khi trưởng thành.
